درسنامه آموزشی فارسی (2) کلاس یازدهم

قلمرو زبانی: عصیان: نافرمانی، گناه و معصیت / چالاک: چابک، تند و فرز / اعمال: جمعِ عمل، کارها، عبادت‌ها / بیت: سه جمله / الهی: منادا
قلمرو ادبی: پاک کردن: کنایه از دور کردن / عصیان و اعمال شایسته: تضاد / واج‌آرایی مصوّت بلند «ا».
قلمرو فکری: خدایا، وجود مرا از سرپیچی پاک کن و مرا در انجام رفتارهای درست، زرنگ و چابک و توانا بگردان.

قلمرو زبانی: سراپا: تمام وجود / بیت: دو جمله / آلوده و پاک: نقش مسند / آلودگی: نقش متمم.
قلمرو ادبی: آلودگی: استعاره از گناه و عصیان / سراپا: آرایۀ تکرار / آلوده و آلودگی: اشتقاق / واج‌آرایی مصوّت بلند «ا».
قلمرو فکری: به دلیل نافرمانی از دستورات تو تمام وجودم آلوده شده است؛ خدایا تمام وجودم را از آلودگی پاک کن.

قلمرو زبانی: عزم: قصد، اراده، نیّت / بی‌غم: بی‌اعتنا / هوسناک: هوس‌باز / بیت: دو جمله / «ـَ م» در دلم و بی‌غمانم: مضاف‌الیه و مفعول / عزم: مفعول
قلمرو ادبی: دل: مجاز از تمام وجود / شاعر مانند بی‌غمان: تشبیه / واج‌آرایی «ب» و «ن»
قلمرو فکری: خدایا! وجودم را در بندگی خودت مصمّم کن، نه آنکه مرا همچون انسان‌های بی‌غم، دچار هوا و هوس بگردانی.

قلمرو زبانی: مکافات: سزای بد، پاداش / بیت: دو جمله / «ـَ ت» در درت و «ـَ م» در سرم: نقش مضاف‌الیه.
قلمرو ادبی: خاک و سجود و سر: تناسب / خاک: آرایۀ تکرار / بر و سر - در و بر - در و سر: جناس ناقص اختلافی.
قلمرو فکری: خداوندا، اگر تو را عبادت نکنم، به مجازات این عمل مرا بیچاره و بدبخت کن.

قلمرو زبانی: نشاط: شادی / عبادت: بندگی / دیو: شیطان، اهریمن / بیت: دو جمله / نشاط و دل: نقش مفعول / غم‌ناک: نقش مسند.
قلمرو ادبی: نشاط دادن و غمناک کردن: تضاد / دل: مجاز از تمام وجود / نشاط‌دادن: کنایه از امیدبخشیدن / غمناک‌کردن: کنایه از ناامیدکردن
قلمرو فکری: خداوندا، به عبادت من شور و نشاطی عطا فرما و با این کار دل شیطان را غمگین و ناراحت ساز.